Kriz Notları

2008 yılında ABD’de patlak veren 21. yüzyılın ilk büyük krizi sadece bir ekonomik daralmaya yol açmadı, birçok ülkede emekçilerin yaşamını alt üst eden reformların uygulanmasına da gerekçe oldu.

Peki, kriz esasen neden ortaya çıktı? Nasıl bir dönemin içinden geçiyoruz? Türkiye ekonomisinin gidişatı nasıl? 2008’de yıkıma yol açan politika tercihleri birçok ülkede neden halen geçerliliğini koruyor? Küresel krizin yeni bir dalgası içinde miyiz? 2018 ile gelen ekonomik çalkantıların nedenleri ve sonuçları neler olabilir?

Yukardaki sorulara ve başkalarına 2011'den itibaren Kriz Notları'nda yanıtlar arıyor ve aklımıza gelen notları paylaşıyoruz. Umarız burada paylaştıklarımız, konu hakkındaki daha geniş bir kamusal tartışmanın bir parçası haline gelebilir.

5 Mayıs 2015 Salı

İhracat Nisan'da Daralmaya Devam Ediyor

Nisan ayına ait ihracat rakamları yayınlandı. Ocak’ta yüzde 9.8’lik, Şubat’ta yüzde 13’lük, Mart’ta yüzde 13.4 azalmanın ardından ihracattaki düşüş devam ediyor. Nisan'daki gerileme yüzde 9.8 düzeyinde. 2015 yılının Ocak-Nisan arasındaki ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8.1 daralmış durumda.

İhracatın Bölgesel ve Sektörel Bileşimi 
En fazla ihracat yapılan ülkeler arasında yer alan Rusya'daki ekonomik kriz bu ülkeye yapılan ihracatın yüzde 40.8 daralmasına neden oldu. Irak'taki daralma yüzde 23.4 düzeyinde kalırken, krizden çıkış belirtilerinin henüz görülmediği AB ülkelerine yapılan ihracat daralmaya devam ediyor. Nisan ayıında ihracat rakamlarının daha da kötüleşmesini engelleyen Mısır ve Suudi Arabistan'a yapılan ihracatın sırasıyla yüzde 35.9 ve 23.0 artması oldu.

Sektörel olarak baktığımızda, en fazla ihracat yapan sektörlerin tamamında daralma gözlenirken, en çok daralma yüzde 19.9 ile "Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri" sektöründe, yüzde 17.9 ile "Elektrik, Elektronik ve Hizmet" ve yüzde 17.8 ile "Çelik" sektörlerinde görüldü. Sektörel olarak ihracatın daha da kötüleşmesini engelleyen "Fındık", "Tütün", "Gemi ve Yat" ile "Mücevher" ihracatındaki artışlar oldu.



Küresel Kriz Derinleşiyor
Kriz Notları yazılarında daha önce küresel krizin sonlanmadığını, hatta derinleşerek sürdüğünün altını çizmiştim. Derinleşen küresel krizin etkilerini sadece Türkiye değil, Güney Kore gibi bir ihracat devi de hissediyor, üst üste 4 aydır gerileyen ihracat Nisan'da 8.1 daraldı. Türkiye'deki Şubat ve Mart ihracat rakamları üzerine yaptığım değerlendirmelerdeki ortak yön, ihracattaki sert daralmayı küresel krizin derinleşmesinin etkilerinin Türkiye ekonomisine yansımalarından biri olarak görebileceğimiz idi. Nisan verileri de bu eğilimin sürdüğünü gösteriyor.

Seçime Giderken Sıkışan Ekonomi Yönetimi
İhracattaki daralma, ekonomik büyümenin tempo kaybetmeye devam etmesi, artan işsizlik, döviz kuru ve enflasyon, seçime giderken ekonomi yönetiminin canını sıkan gelişmeler. Her ne kadar bunlar karşısında önlemler alınmaya çalışılsa da, getirilen tedbirler geçici ve deyim yerindeyse seçimleri "atlatmaya" yönelik gibi görünüyor.

İç Talebin Artan Önemi ve Konut Sektöründeki Rekor Büyüme
Tüm bu sıkışma karşısında gerek büyümeyi gerekse rant yaratımı ve paylaşımını destekleyen yegane unsur konut sektöründeki büyümenin hız kesmeden sürmesi.  En son açıklanan verilere göre konut sektörü 2015 Mart ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %32,4 büyüdü. Konut sektöründeki rekor düzeydeki büyüme rakamlarını görünce, geçtiğimiz aylarda yoğunlaşan ve "tatlıya bağlanarak" bir süreliğine askıya alınan faiz tartışmasının boşa yapılmadığı ortaya çıkıyor.

Gelişmeleri izlemeyi sürdüreceğiz.