Yükselen sağ ve faşizan hareketlerin ve yabancı
düşmanlığının küresel ekonomik krizle irtibatı yeterince kurulmayınca ortaya
tatsız anıştırmalar, yersiz benzetmeler çıkabiliyor. Donald Trump’ın ABD
başkanı seçilmesi ile ilgili olan analizlerde de Brexit referandumuna ilişkin açıklamalarda da değişim isteği ile krizin
yarattığı çöküntü arasında bağ kurma çabaları mevcuttu. Ancak bu dalganın genel
karakterinin tespit edilmesi yine de gecikmiş görünüyor. 4 Aralık'taki İtalyan referandumunu bu dönüşüm, Avrupa'da siyaset sahnesindeki temel bir bölünme ve kriz karşısında esaslı politika tepkisi geliştirememe sorunu ile ilişkilendirmek gerekli.